محوطه سازی و land scape

 

در زندگی مدرن امروزی یکی از معضلات جدی پدیده وارونگی و آلودگی هوا می باشد که یکی از راه های مقابله با این آلودگی ها در نظر داشتن و بوجود آوردن محوطه فضایی سبز در اطراف و پشت بام منزل خود می باشد. که این امر باعث جذب آلودگی هوا و درنتیجه خارج کردن اکسیژن از خود می باشد.

در محوطه سازی اغلب با گیاهان متنوع سروکار داریم چون گیاهانی که در فضای سبز مورد استفاده قرارمی گیرند همیشه علاوه بر شرایط ارثی و ژنتیکی، از شرایط اکولوژی )محیط زیست( نیز متأثر هستند. مانند تغییرات درجه حرارت، حداقل مطلق دما، میانگین و حداکثر مطلق دما، تغییرات میزان رطوبت نسبی هوا، بارندگی ها ، تعداد روزهای ابری و آفتابی، کوتاهی و بلندی روز و شب و دیگر پدیده های جوی به دقت توجه شود.

ایجاد فضایی دلنشین، روحیه بخش و جذاب را که برای استفاده کنندگان از خصوصیات محوطه سازی و فضای سبز است.همچنین طرح های متفاوت و متناسب با ساختمان یا ویلا در اطراف یا پشت بام بنا تاثیر فراوانی در زیبایی و خوش نما کردن ویلا یا ساختمان مورد نظر دارد.

استفاده از آلاچیق، آبنما، برکه، نهر، استخر، گل کاری، درخت کاری، رواق، باربیکیو و . . . از بخش های مهم محوطه سازی تلقی میشوند. که با توجه به مساحت و خواست کارفرما طرح ها و المان های متفاوتی در محوطه سازی (لند اسکیپ) مورد استفاده قرار می گیرند.

یکی از مهم ترین گامهای اصلی طراحی و اجرای محوطه سازی (لند اسکیپ) جانمایی و آرایش گل و گیاهان در موقعیت مطلوب خود به بهترین شکل ممکن می باشد که باید قبل از اجرا در طراحی محوطه نوع چیدمان گل و گیاه در طرح مورد نظر مشخص گردد که گروه طراحی آرشیت در هرچه زیباتر ساختن پروژه های خود میکوشد.

انتخاب خاک در محوطه سازی

در محوطه سازی در بخش های مختلف عناصر با نیروهای دینامیکی و استاتیکی متفاوتی در کنار هم قرار میگیرند که هر کدام از آنها نیاز های متفاوتی برای زیر سازی دارند . همچنین با توجه به ایجاد بستر کاشت گیاهان در محوطه سازی،بررسی ، جمع آوری ، خاکبرداری و خاکریزی با مطالعه دقیق خاک موجود در سایت و همچنین استفاده از خاک مناسب درمحوطه سازی ، می تواند نقش مهمی در رشد و سهولت نگهداری گیاهان و استقامت عناصر در مقابل نیرو های ذکر شده داشته باشد .

 

مصالح ساختمانی در محوطه سازی

خوشبختانه امروزه تولید و نو آوری مصالح در بخش ساختمان با توجه به رونق ساختمان سازی در جامعه با رشد سریعی روبروست ؛ اما شناخت وانتخاب صحیح مصالح برای محوطه سازی امرییست که علاوه بر حس زیبایی شناسی در محوطه سازی نیاز به تجربه در مورد تغییرات احتمالی این مصالح در برابر شرایط جوی داراست . علاوه بر مصالحی که بصورت عمومی در فعالیت های مختلف ساختمانی استفاده میشود بخشی از مصالح بطور تخصصی فقط در محوطه سازی مورد استفاده قرار می گیرد که اطلاع از این موارد میتواند کمک بزرگی در بالا بردن سطح کار محوطه سازی باشد.

آبنما در محوطه سازی

از المان های مورد استقبال محوطه سازی(لند اسکیپ) میتوان به آبنما اشاره کرد. در ساخت آبنما مواردی چون نحوه ریزش آب ، مقدار صدای مورد نیاز برای فضا، نور پردازی ، ایزولاسیون و سهولت نگهداری ، از اهمیت بالایی برخوردار است .

برکه در محوطه سازی

برکه فضایی است که آب در آن بدون جریان و در فضایی بسته قرار دارد . برکه در محوطه سازی (لند اسکیپ) معمولا برای فضا هایی با هدف آرامش ، طراحی و ساخته می شود می توان المان مفیدی در تامین این هدف باشد . برکه ها علاوه بر کاربرد به لحاظ زیبایی در محوطه سازی ،می تواند نقش مهمی در ذخیره سازی آب برای آبیاری فضای سبز ایفا کند. گیاهانی چون نیلوفر آبی ، لویی و.. که به عنوان گیاهان آبزی در محوطه سازی و فضای سبز جهت زیبایی بیشتر استفاده میشوند.

استخر در محوطه سازی

از دیر باز شنا به عنوان ورزشی مفرح شناخته میشود، در نتیجه ساخت استخر سالها در حیاط منازل مسکونی مورد توجه محوطه سازان قرار داشته. امروزه با تغییر شکل زندگی شهر نشینی معمولا استخر بعنوان بخشی ازمحوطه سازی ویلا ها دیده می شود . ساخت استخر به دلیل چالشهایی چون آب بندی ، تصفیه و نگهداری ، از تخصصی ترین عناصر در محوط سازی است.ش از پیش استفاده می شوند ، در آبهایی که راکد هستند ( مثل برکه ) قادر به ادامه حیات اند.

نهر در محوطه سازی

در فرهنگ کهن ما همیشه آبهای روان چه در باغهای ایرانی که ساخت آنها به بیش از ۲۰۰۰ سال میرسد و چه در شرایط طبیعی از اهمیت و استقبال زیادی برخوردار بوده ، به همین دلیل داشتن چنین المانی در محوطه سازی می تواند فضایی متفاوت ایجاد نماید.

کف سازی در محوطه سازی

کف سازی همواره از مؤثرترین بخشها در محوطه سازی به شمار میرود. کفسازی جزیی از بخش سخت محوطه سازی(hard scape) است که می تواند نقش مهمی در راهنمایی استفاده کنندگان ، تقسیم فضا، زیبایی،سازه فضایی،القای حسی خاص و … در محوطه سازی داشته باشد . استفاده از مصالح مناسب محوطه سازی (لند اسکیپ)  در این بخش برای حفظ امنیت ، زیبایی ، استحکام و .. بسیار مهم میباشد.

نورپردازی درمحوطه سازی

در طراحی فضای سبز نور همواره به عنوان یک عنصر مهم و اساسی به شمار می آید زیرا کلیه نقاطی که در فضای سبز از اهمیت بخصوصی برخودارند نظیر درب ورودی ، حیاط جلویی استخر برکه ها ،آبشارها ،فواره ها ،مجسمه ها ، درختان و کلیه وسایل زینتی باید امکانات روشنایی را داشته باشد. تا زیبایی واقعی را به نمایش بگذارند.نور عامل مؤثردر تفکیک رنگها و تعریف راهها و معابر در شب ها می باشد. در صورت نبود نور در شب طراحی فضای سبز امری کاملا بی معنی جلوه می کند.لذا نیاز به نور در شب به بیشترین حد خود می رسد .

تاسیسات برقی در محوطه سازی

استفاده از انرژی برق برای روشنایی عمومی، نور پردازی و راه اندازی تاسیسات مکانیکی در محوطه سازی (لند اسکیپ) امری بدیهی است . اگر چه به دلیل حضور مهندسین در بخش ساختمان سازی ، استفاده از استاندارد های مهندسی برق در ساختمانها نهادینه شده ؛ اما در محوطه سازی به دلیل اجرای سنتی محوطه ها ، کمتر به این امر توجه شده.استفاده از روشهای صحیح در انتقال و بهره برداری برق در محوطه سازی ، نقش مهمی در ایمن سازی و کاهش هزینه های نگهداری فضای سبز داراست .

تاسیسات مکانیکی در محوطه سازی

تاسیسات مکانیکی در محوطه سازی شامل آبرسانی ، تاسیسات آبیاری اتومات ، تاسیسات استخر و تاسیسات آبنما ، بخشی از علم تاسیسات است که کمتر در ساختمان مورد توجه قرار می گیرد . به همین دلیل برای داشتن تاسیسات مناسب در محوطه سازی ، آگاهی از نوع و عملکرد لوازم موجود در بازار و بکار گیری آنها در محلهای مناسب امر بدیهی است.

شرکت آرشیت پارس ایرانیان دوستدار محیط زیست

طراحی محوطه باید به گونه ای باشد که به تاسیسات و ساختمانهای مجاور پروژه صدمه ای وارد نشود و درختان زیبا و چندین ساله محفوظ مانده و حتی المکان قطع نشوند.

در صورتی که ناگزیر از قطع درختان باشند، ابتدا صورت مجلسی درباره حجم عملیات محوطه سازی تهیه کرده، سپس بوته ها و نهال ها را ریشه کن می کنند.اگر درخت بزرگ باشد،در نزدیکی سطح زمین بریده شده و اطراف ریشه های ضخیم خاکبرداری و ریشه ها حداقل از فاصله نیم متری زیر سطح خاک قطع می شود.سپس سطح ریشه ها سوزانده شده و محل چاله ها با شفته ی آهکی یا سیمانی پر می شود.

 

 

فضای سبز

اصول طراحی فضای سبز در محیط های مسکونی

تحولات انقلاب صنعتی سبب گردید که شهرها از نظر فضای سبز خارج از الگوی ارگانیک قبلی که پاسخگوی نیازهای اکولوژیک بود، تکوین یابد. در تعریف کنونی فضای سبز شامل آن بخش از مناطقی می شود که دارای گیاهان و یا هر گونه سبزینگی اعم از درختان، گلها و چمن ها را در بر داشته باشد.

تاثیرات گیاهان در بهسازی شرایط زیست:

یک هکتار فضای سبز در سال ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ کیلوگرم اکسیژن تولید می کند که این مقدار به طور متوسط اکسیژن مورد نیاز ۱۰ نفر را طی یک سال تامین می نماید. برخی گیاهان مانند گردو، کاج، اکالیپتوس، افرا و زبان گنجشک موادی را در فضا منتشر می کنند که موجب عدم رشد و مرگ و میر برخی از باکتری ها، قارچ ها و تک سلولی ها می شود. گیاهان از طریق اکسیژنه کردن و رقیق کردن هوا، آلودگی های آن را کنترل می نمایند و همچنین ذرات گرد و غبار را کاهش می دهند و به این خاطر است که می توان آن را ریه های تنفسی شهر نامید، همچنین درختان نقش موثری در جذب سرب هوای آلوده شهرها دارند و می توانند مناطق مسکونی و کانونهای تمرکز انسانی را در برابر آن حفظ کنند.

کاهش ردیف هایی از برخی درختان می تواند جلو صداهای آزاردهنده و گوش خراش را تا حدی گرفته و خطر آن را پایین بیاورد، همچنین ترکیبی از درختچه ها و پوشش زمین وقتی که به صورت مجموعه ایی مناسب از گیاهان جاذب صدا در آیند موجب کاهش صدا می شوند. انبوهی از درختان، چرمی بودن برگها و خمش پذیری شاخه ها اجازه می دهد که صداهای ناهنجار جذب درختان شوند.

پیشنهادات برای کاهش صدا:

  1. بهترین گونه های درختان: افرا، اقاقیا، چنار و سرو شیراز، کاج ترا و کاج تهران
  2. بهترین ترکیب گونه ها: افرا، اقاقیا و چنار یا ترکیب بیشتری از گونه های با برگ پهن تر و یا میزان صمغ بیشتر
  3. فاصله فضای سبز به عنوان حایل بین فرستنده صدا و خانه های مسکونی، هر قدر عرض پیاده رو بعد از خط میانی سبز بیشتر باشد اثر کاهش صدا بیشتر است.( بیش از ۱۵ متر)
  4. بهترین شکل زمین: زمین شیب دار
  5. ارتفاع و تراکم درختان: ارتفاع بیشتر

گیاهان و به ویژه درختان به صورت دیواره های سبز می توانند باعث تقلیل نور خیره کننده و انعکاس نوری گردند. یکی از این راهها به وسیله جایگزینی و ارتفاع های متفاوت گیاهان می توان تشعشع نور را به هنگام روز و شب کنترل نمود.

چهار بخش از گیاهان مانع فرسایش خاک می شوند که شامل موارد زیر می گردد :

  1. برگ های متراکم
  2. شاخه های متراکم
  3. چند تنه بودن درخچه ها
  4. ریشه های افشان

تاثیر گیاهان برای کنترل شرایط اقلیمی خرد :

در تمام مناطق گرم و خشک زمین، منافع تاثیر اقلیمی حتی کمترین پوشش گیاهی ، کاملا قابل توجه است. تجربه نشان داده است که سه درخت سایبان دارد در بخش های شمالی، جنوبی و غربی خانه های مسکونی به خنکی هوا کمک می کند به نحوی که هزینه استفاده از وسایل خنک کننده را به نصف کاهش می دهند.

درخت باید در جایی کاشته شود که سایه آن، در گرم ترین روز سال روی قسمت بیشتری از ساختمان و خانه قرار گیرد. پوشش گیاهی وقتی نزدیک یا مجاور اتاق قرار داشته باشد، اولا گرمای تابشی را جذب می کند و از انعکاس آن به داخل اتاق جلوگیری می کند و ثانیا جریان خفیف هوایی که از میان شاخ و برگ درخت می گذرد خنک شده و به داخل اتاق می رود.درختان می توانند در مقابل باد در محیط های شهری همچون مانع و سپر عمل کرده و جهت محافظت از بادهای زمستانی در محیط های مسکونی کاشته شوند و به این خاطر هر چه مانع بلند تر و بهتر باشد، باد پناه آن بیشتر است.

چون جهت وزش باد در فصول مختلف سال تغییر می کند، موانع گیاهی را می توان طوری برگزید که به عنوان باد شکن و در تابستان، هادی جریان هوا به محطه مورد نظر باشد. درختان همیشه سبز که تا زمین شاخه دارند، معمولا در طول سال بیشترین تاثیر را در کنترل باد دارند. اساسا گیاهان، باد را با انسداد مسیر و منعکس کردن و بالاخره تصفیه کردن کنترل می کنند. ذکر این نکته ضروریست که جریان هوای سرد از سوزنی برگان عبور نمی کنند و پهن برگان جریان هوا را از خود عبور داده و آن را تصفیه می کنند. اگر مانع از درختانی تشکیل شده باشد که دارای ارتفاع زیاد و تاج فاصله دار از زمین باشد، باد در یک جا تجمع کرده و گرد باد ایجاد می کنند به این خاطر ترکیبی از گونه ها و اندازه های مختلف گیاهان در قلمرو باد شکن، سطح رویین ناصافی ایجاد می کند که در کنترل باد موثر تر است. هر چه عمق باد شکن بیشتر باشد از طول منطقه محافظت شده می کاهد. در این حالت لابلای شاخ و برگ درختان کمترین سرعت باد جریان خواهد داشت.

یکی از طرق تامین کمبود رطوبت برای کاهش دمای هوا در مواقع گرم، استفاده از تعرق پوشش های گیاهی نظیر سطوح چمن یا درختان است. گیاهان پناهگاهی ضد باران نیستند، ولی در بارندگی خفیف کمی محافظت ایجاد می کنند. می توان در معابر و قسمتهایی که سطوح همیشه سایه یا گرمای کمی دارند قسمتهای پر سایه را به باغچه و فضای سبز اختصاص داد که به این ترتیب از عمر یخ ها کاسته می شود.

تاثیر و کاربرد گیاهان در معماری:

با توجه به شکل و حجم انفرادی و انبوه هر گونه و ترکیب حجم ها و شکل های گونه ها، گیاه می تواند به عنوان یک فرم معماری موثر فضا را بسازد. درختان گسترده و سایه دار می توانند حالت سقف و سایه بان داشته باشند، برای ایجاد فضای مسقف سبز می توان از گیاهان رونده به کمک نگاه دارنده ها و داربستها استفاده کرد. بوته ها و درخچه ها حصاری، سطح را مانند دیوارهای یک فضای مشخص تعریف و فضا را محدود می کنند. از پوشش گیاهی می توان به عنوان یک مانع استفاده کرد و جدایی فضاهای عملکردی با حفظ ارتباط بصری را ایجاد نمود و این مسئله با ایجاد پرچین ها امکان پذیر است. کاشتن جهت ایجاد حفاظ، پنهان کردن مناظر نازیباست طوری که باقی چشم انداز به مناظر مقبول انسان، باز است. کاشتن جهت ایجاد محوطه خصوصی، جدا کردن یک بخش از محیط برای استفاده ویژه است. به طور کلی برای ایجاد محیطی محفوظ و برای پوشاندن مناظر، ارتفاع گیاه باید حداقل ۲ متر باشد. ارتفاع نهایی گیاهان یکی از ملاحظات مهمی است که در تعیین کارایی آنها در معماری باید در نظر گرفته شود.

  1. ارتفاع قوزک پا برای پوشاندن زمین
  2. ارتفاع زانو برای جهت دادن و راهنمای مسیر
  3. ارتفاع کمر برای کنترل عبور و مرور و حصارهای جزئی
  4. ارتفاع سینه برای تقسیم فضا
  5. ارتفاع بالاتر از دید برای محصور کردن محوطه های خصوصی

ترکیب گیاهان در یک محیط ساختاری ایجاد میکند که نتیجه خصوصیات توپوگرافی، مجموعه گیاهی بوده که در کنار یکدیگر ویژگی های فضایی یک محیط سبز راایجاد میکنند. ویژگی های گیاهان در ایجاد ساختار فضایی مطلوب به خصوص در محیطهای مسکونی بسیار زیاد است در واقع گیاهان در یک محیط مسکونی ایجاد جذابیت نموده و کیفیت آن را در کنار افزایش امکان جذب بالا می برند.

گیاهان را برای کمک به کنترل ترافیک می توان به کار برد تا هم به زیبایی طبیعت افزوده و هم عبور و مرور دوچرخه و موتورسیکلت و عابران را کنترل نماید. درختان به عنوان تعیین کننده مسیر در امر کنترل ترافیک بیش از حصار یا سیم کشی در هدایت راهها موثرند.

ضوابط کلی در مورد استقرار درخت در خیابان:

  1. درختان باید به صورت یک در میان و در طرفین قرار گیرد (بدین صورت که درختان دو طرف دقیقا مقابل هم قرار نگیرند بلکه به صورت یکی در مقابل دو درخت قرار گیرند.)
  2. درختان باید در فاصله منظم بدون توجه به حد زمین قرار بگیرند، این امر به خیابان ظاهری متفاوت می دهد.
  3. فاصله درختان از یکدیگر بسته به گونه و خصوصیات رشد حداقل ۷۵۰ سانتیمتر باشد.
  4. برای یکپارچگی و هماهنگی درختان در یک محل باید آنها را همزمان کاشت.
  5. تمامی درختان در یک خیابان باید از یک نوع باشد مگر موارد خاص در نظر باشد.
  6. فاصله بعضی درختان به طور نمونه نارون، بلوط سفید ۱۵۰۰ سانتیمتر، درخت سیاره ایی افرا ۱۳۵۰ سانتیمتر، افرای قرمز ۱۲۰۰ سانتیمتر.
  7. از شکل و ارتفاع درخت می توان برای تعیین و مشخص کردن انواع خیابانها استفاده نمود. اغلب مردم تفاوتهای جزئی در نوع درختان را تشخیص نمی دهند، برای موفقیت در مشخص کردن خیابانها باید تفاوت نوع درختان بارز باشد.
  8. در مواردی که حدود جغرافیایی مشخص برای محله وجود نداشته باشد، انواع مشخص درخت و الگوهای مشخص می تواند به ایجاد هویت کالبدی خاص کمک کند، که خود موجب شکل گیری ارگانهای محلی خواهد بود.
  9. یک مرکز خرید محلی را می توان با استفاده از تابلوهای خاص، استفاده هماهنگ از سایبان و یا کاشت متراکم گلهای رنگارنگ به صورت استثنایی در آورد.
  10. ارزشهای زیبایی گیاهان از یک گیاه تنها به دست نمی آید، بلکه از هم آمیزی عوامل منظر مانند تپه ها و پستی و بلندی هاست که به محیط زیست زیبایی می بخشد.
  11. استفاده مناسب از درختان به عنوان عوامل زنده و جایگزین مواد مصنوعی در شرایط فعلی امری کاملا ضروریست. علاوه بر آن گیاهان از نظر بسیاری از ویژگی ها و عملکردها بر مصالح و مواد مصنوعی برتری دارند. به ویژه از نظر زیبایی شناسی غیر قابل جانشین هستند.
  12. کاشت درختان و درخچه ها در شهرها گروه خاصی از جانوران ، از جمله پرندگان مختلف را نیز وارد محیط نموده و آن را از حالت سکون و بیروح خود خارج می کند.

مبانی طراحی فضای سبز :

مبانی طراحی شامل اصول کلی طراحی فضای سبز است که ویژگی های کاربردی عوامل و امکانات مورد نیاز برنامه و شرایط لازم را برای پاسخگویی به نیازهای روانی و اجتماعی قشرهای جامعه و نیز پاره ایی از عوامل فرعی دیگر را دیکته می کند. به طور کلی می توان مبانی طراحی فضای سبز را در محیط های مسکونی تابع عوامل زیر دانست :

  1. از گیاهان می توان برای هدایت دید ناظر به صحنه های مختلف طیعت استفاده شود.
  2. در مواقعی که بخواهند به گل و گیاه خاص، تشخص متمایز از بقیه بدهند از گلدان استفاده می کنند.
  3. در جایی که مقیاس کوچک است (مثل حیاط منازل مسکونی کوچک) فاصله و دامنه دید کم است. ÷س قوه ادراک و بینش مقدار زیادی تغییر می کند. لذا در مقیاسهای کوچک جزئیات بیشتری از گیاهان تک تک دیده می شود و کوچکترین دگرگونی در رنگ گل و یا برگ، خیلی زود به چشم می خورد.
  4. یکی از اهداف مهم در طراحی فضای سبز ، آفرینش کیفیتی است که بین تجربه و احساس انسان و المان های بزرگ اطراف ما، پلی تعبیه نماید.
  5. یکی از اصلی ترین ارزشهای درختان این است که برای ساختمان ایجاد مقیاس می کنند.
  6. مناظر زیبای طبیعت هرگز متقارن نیستند، ولی توازنی بین دو سوی محور برقرا است، این تقارن را تقارن نظری می نامند. برای ایجاد فضای طبیعی و زیبا همیشه باید توازن را در نظر داشت و تقارن نظری کامل به وجود آورد.
  7. امروزه بیشتر معماران منظر، راه حل ناتقارن را در ایجاد توازن و تعادل توصیه می کنند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

برچسب‌ها, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

About Author

شاهین شیرین‌زاده

shahin.shirinzadeh7@gmail.com

ViCWEB™ کلیه حقوق مادی و معنوی این وبسایت متعلق به شرکت آرشیت می‌باشد. طراحی و توسعه از